VIII Pavlasov memorijal

Opis akcije:
Na spomen obeležju učesnici su položili venac, upalili sveću i odali poštu Ignjatu Pavlasu.
Na memorijalu su govorili dr Milan Breberina i Ilija Petrović. Uglavnom, skraćeno o manje poznatim činjenicama, dok je uz sam program memorijala štampan iscrpan tekst o Ignjatu Pavlasu, njegovom memorijalu i o samom spomeničkom obeležju, koji je svakom učesniku uručen pre početka svečanosti.

Ignjat Pavlas  i njegov memorijal

 Sedamdesetpeta godišnjica Planinarsko-smučarskog saveza Vojvodine obeležena je i imenovanjem bezimenog vrha(531m)u Fruškoj gori po dr Ignjatu Pavlasu,osnivaču i prvom predsedniku Planinarskog društva „Fruška gora“ iz Novog Sada.Ovaj vrh nalazi se na 625m severoistočno og Crvenog čota, odnosno 375m severoistočno od raskrsnice puteva Beočin-Bešenovo i Princ Eugenovog puta, tik us severnu ivicu puta prema Brankovcu; to je drugi vrh po visini u Fruškoj gori,odmah iza 539m visokog Crvenog čota.Vrh je nazvan PAVLASOV ČOT, pošto je procenjeno da je termin čot prikladniji od termina vrh, ponajviše zbog toga što je uobičajen u Fruškoj gori.
Dr Ignjat Pavlas rođen je 6/18 juna 1886.godine u Gornjem Miholjcu, kod Podravske Slatine, u Slavoniji, tada u Austrougarskoj, danas u Republici Hrvatskoj. Po narodnosti bio je Srbin, katoličke vere. Majka mu se zvala Julijana; bila je trgovkinja; ne znamo kako mu se zvao otac. Od detinjstvaje živeo u Novom Sadu, gde je 1904. godine završio i Veliku srpsku gimnaziju. Školarinu je plaćao; bio je dobar đak(uvek sa više od polovine dobrih ocena), ali treba znati da tih godina nije bilo odličnih ocena i da se vrlo dobrim uspehom smatralo samo kad učenik ima isključivo vrlo dobre ocene. Poslednje dve ipo godine bio je oslobođen gimnastike, najverovatnije zbog slabog zdravlja. Kao đak stanovao je u Dunavskoj ulici 10(sada Dunavska 27). kasnije je stanovao u Sokolskoj ulici(sada Matice srpske). Prava je studirao u Zagrebu i Budimpešti,a advokatski ispit je položio 1912.godine u Budimpešti. Od 1912. pa do 1941.godine vodi advokatsku kancelariju u Novom Sadu, u Železničkoj ulici10, naspam Osiguravajućeg zavoda, u zgradi u kojoj se već dugo nalazi Predstavništvo beogradske „Politike“.
Žena mu se zvala Olga, rođena Kozjak (Šid,1891);nisu imali dece.
Dr Ignjat Pavlas je bio vrlo značajna figura u javnom životu Novog Sada i Vojvodine Srpske tokom I svetskog rata i između dvaju svetskih ratova. U burnim zbivanjima krajem 1918.godine bio je član i potpredsednik Srpskog narodnog odbora u Novom Sadu; predsedavao je velikom narodnom zboru 3.novembra 1918. godine. Kao delegat Srpskog narodnog odbora išao u Beograd, sa ciljem da pozove srpsku vojsku da krene u oslobodilački pohod prema Novom Sadu. Bio je jedan od osmorice predsednika Velike narodne skupšine Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena Banata, Bačke i Baranje u Novom Sadu, koja je 25.novembra 1918.godine donela odluku o otcepljenju i prisajedinjenju matici zemlji Srbiji; predsedavao je radnim delom Skupštine. U narodnoj upravi (koja je bila izvršni organ Velike narodne skupštine). Bio je poverenik za unutrašnje poslove.
Posle I svetskog rata povukao se iz političkog života i posvetio, osim advokaturi, javnom društvenom radu i to najviše planinarstvu i  sokolskom pokretu. Dugi niz godina bio je starešina Bačke sokolske župe, te je za vreme njegovog starešinstva podignut Sokolski dom u ulici koja danas nosi ime po njemu; posle II svetskog rata ta je zgrada bila poznatija kao Dom kulture; u njemu su delovali Društvo za telesno vaspitanje „Partizan“ i Srpsko narodno pozorište, a danas je tu smešteno Pozorište mladih.
Kao planinar, ispoljavao je izvanredne organizacione i ljudske kvalitete. Osnovao je Društvo „Fruška gora“, prvu planinarsku organizaciju u Novon Sadu i Vojvodini, na čijoj je osnivačkoj skupštini (12.septembra 1924), kao najaktivniji i najistaknutiji tadašnji novosadski planinar, odnosno „vođa planinarskog pokreta“ izabran za prvog predsednika. Neopterećen nacionalizmom, insistirao je da novo Društvo dobije neutralno, a ne plemensko ime, smatrajući, nasuprot Vasi Stajiću, da planinarstvo treba da spaja ljude, a ne da ih razdvaja. Pod njegovim rukovodstvom, Društvo „Fruška gora“ je postalo jedno od najmasovnijih i jabolje organizovanih planinarskih društava u Kraljevini Jugoslaviji, nadmašujući po brojnosti i po aktivnosti Srpsko planinarsko društvo iz Beograda. Organizovao je izgradnju prvih planinarskih domova u Fruškoj gori, na Zmajevcu 1926. i Osovlju 1927.godine, a kasnije i na planini Rudnik kod Gornjeg Milanovca (ovaj dom je preživeo razaranja II svetskog rata, a danas je vlasništvo PD PTT iz Beograda). Započeo je i akciju za izgradnju planinarskog doma na Iriškom vencu, završenog 1934. (danas služi kao hotel). Organizovao je brojna povereništva i podružnice Društva širom Vojvodine, čak i u selima, a takođe i po središnjoj Srbiji i Bosni.Preko turističke sekcije Društva „Fruška gora“ organizovao je prva markiranja planinarskih staza po Fruškoj gori, preko 300km, kao i štampanje prve, do pre koju godinu jedine, planinarske karte Fruške gore. Zajedno sa Gajom Gračaninom, sekretarom Društva i direktorom filijale „Putnika“ u Novom Sadu, uspeo je da članove obezbedi niz povlastica pri kupovini autobuskih ili voznih karata, kao i popusta u cenama pansiona u brojnim turističkim objektima širom tadašnje Jugoslavije.
Prema svedočenjima starih novosadskih planinara, bio je divan čovek, druželjubiv, veoma ljubazan i plemenit.
Pošto je prethodno odstupio sa mesta predsednika (da bi se u potpunosti posvetio organizacionom radu u sokolskom pokretu), na Godišnjoj skupštini Društva „Fruška gora“(24.april 1932),izabran je za njegovog počasnog člana i doživotnog počasnog predsednika; bilo mu je to priznanje za nesebičan i uspešan višegodišnji rad u planinarstvu i planinarskoj organizaciji.
Njegova javna delatnost u Novom Sadu započela je patriotskim radom, a tako se i završila. U događajima od 27. marta 1941. godine bio je jedan od glavnih govornika na Trgu slobode u Novom Sadu. Srpski neprijatelji nusu mu to zaboravili, ali ni ono iz vremena kad se Vojvodina Srpska prisajedinjavala Kraljevini Srbije, tako da je za vreme zloglasne novosadske racije uhapšen i 23.januara 1942.godine, na novosadskom Štrandu, zajedno sa ženom Olgom bačen u Dunav, pod led; ni grob im se ne zna. Ostalo je upamćeno da su njih dvoje, ne bi li sebe poštedeli smrzavanja čekajući na pogubljenje, zatražili da preko reda budu ubijeni; njihovoj želji je udovoljeno, a kratko vreme posle toga, kažu, prestalo se sa ubijanjem.

Spomeničko obeležje na Fruškoj gori. Kad je 26.novembra 2000.godine, na inicijativu dr Milana Breberine(Novi Sad, 1949), hirurga, univerzitetskog profesora, danas potpredsednika PSS Vojvodine, jednom značajnom fruškogorskom vrhu dato ime dr Ignjata Pavlasa i na njemu podignuta kamena piramida sa prikladnom spomen-pločom, bilo je to najmanje što su novosadski i vojvođanski planinari mogli učiniti i da bi se odužili svom organizatoru, osnivaču i prvom predsedniku, i ne samo njemu, već i brojnim generacijama svojih planinarskih prethodnika, koji su svu svoju ljubav prema prirodi i najlepši deo sebe ugradili u neponovljvu Frušku.
Godinu dana kasnije, deo nekadadašnje ulice Žarka Zrenjanina, od Apoteke na Bulevaru Mihajla Pupina do Dunavske ulice, između Sokolskog doma i Dunavskog parka, nazvan je Ulica Ignjata Pavlasa.
Mada se visoko ceni doprinos svih koji su pomogli da novoimenovani Pavlasov čot bude pristojno obeležen, ovde posebno ističemo doprinos Oto Jana iz novosadskog Planinarskog društva „Železničar“, građevinskog tehničara i slikara-amatera, koji je ovu ideju tako srdačno prigrlio, kao da mu je, maltene, Ignjat Pavlas bio rod. On je napravio nacrt kamene piramide, zamišljene kao spomen obeležje, a zahvaljujući svesrdnoj pomoći nekih dobročinitelja, učestvovao je i u njegovom podizanju, kao i u kasnijem postavljanju ograde oko spomenika.
U međuvremenu, spomeničko obeležje Ignjatu Pavlasu počelo je da živi; planinari su ga prihvatili, često ga obilaze, a novi toponim-Pavlasov čot-ušao je u svakodnevni rečnik naših planinara; on se pojavio i na drugom izdanju planinarske karte Fruške gore koju je štampala beogradska „Geokarta“. Na spomeniku je stalno po neki buketić cveća ili zelenila, koje stavljaju planinari.
Oto Jan nastavlja sa uređivanjem Pavlasovog čota; sprema se da postavi smerokaze sa oznakama daljina za Mont Everest, Akonkagvu, Mon Blan i još neke svetske čotove. Nesumnjivo, Pavlasov čot postaje omiljeniji planinarski cilj od obližnjeg Crvenog čota, unakaženog s proleća 1999. godine tokom vazdušnog napada Severnoatlantskog pakta.